‘De deur open? Nou, niet in mijn dienst!’

Ken je dit dilemma? Een bewoner van jouw afdeling wil zelf op pad, maar jij vindt dat maar spannend. Coördinerend verpleegkundige Kelly de Kleijn ziet deze worsteling soms in haar eigen teams. ‘Dan hoor ik: allemaal prima, die open deuren of familie die medicijnen willen geven… maar niet in mijn dienst.’ Welke situaties maken het zo lastig? En hoe maak je ze bespreekbaar? 

De eerlijke, herkenbare uitspraak van Kelly tijdens een VKI-strategiesessie viel op. ‘Dit speelt bij veel meer zorgorganisaties. Iedereen wil meer samenwerken met naasten en meer vrijheden geven aan een cliënt of bewoner. Maar in de dagelijkse praktijk leidt dat bij sommige zorgverleners tot slapeloze nachten. Wat als een bewoner valt tijdens het wassen? Of als een cliënt de sloot in loopt?’

Beren op de weg

‘Ik vind het zelf wel prettig als familie een deel van de zorg overneemt. Soms komt een familielid ’s ochtends medicijnen ophalen, omdat ze samen op pad gaan. Prima! Ze geven vaak al jaren medicijnen.’ Tegelijkertijd heeft Kelly begrip voor collega’s die het spannend vinden. ‘Je voelt je verantwoordelijk voor zo’n cliënt. En er zijn ook nog allerlei regels. Dus geef je liever zelf die medicijnen. Ja, ook als in het zorgleefplan staat dat een partner medicijnen mag geven.’

Niet voor geleerd

Het gaat niet alleen over de angst dat het fout gaat. ‘Soms doe je het liever zelf omdat de regels niet duidelijk zijn. Insuline spuiten is een mooi voorbeeld. Zorgverleners vanaf niveau 3 hebben daarvoor geleerd en mogen dit doen. Zorgverleners die er niet voor hebben geleerd, mogen het niet. Maar familie wel. Dat voelt raar. Die hebben er toch ook niet voor geleerd? Hoe zit het dan met aansprakelijkheid? Dat is echt zo’n grijs gebied.’

Bewoner aan de wandel

Ook het opendeurenbeleid leidt regelmatig tot alledaagse twijfels. Kelly werkt zelf niet op een afdeling voor mensen met dementie (PG), maar ziet nu wel vaker bewoners met dementie op haar afdeling. ‘Dan schuift iemand bij ons aan tafel of zit lekker in onze huiskamer. Dat is natuurlijk niet erg. Maar ik twijfel dan bijvoorbeeld: mag deze bewoner alles eten of drinken? Sommige bewoners kunnen niet goed meer slikken. Op zo’n moment geef ik toch niet zomaar een kop koffie.’

Bespreekbaar maken

Hoe Kelly met zulke situaties omgaat? ‘Als een bewoner op onze afdeling rondloopt, bel ik meestal even met de PG-afdeling om te vragen wie het is en of ik ergens op moet letten. Zo leer ik hen ook beter kennen. Maar als het druk is, zit niet iedereen daarop te wachten. Ik vind het belangrijk dat we zulke dilemma’s bespreekbaar maken, in teams, met familie. Hoe gaan we hiermee om? Leg de afspraken vast in het zorgleefplan. Voer gesprekken over verantwoordelijkheid en risico’s. Het gaat meestal niet eens om ‘ben ik verantwoordelijk’, maar om ‘ik voel me verantwoordelijk’. Dat kan aan je gaan vreten.’

Op onderzoek naar praktische tools 

Kelly vindt het leuk dat haar uitspraak leidde tot het nieuwe VKI-project ‘Niet in mijn dienst’. ‘Het is belangrijk dat we dit onderwerp bespreekbaar maken. En dat er tools komen die zorgverleners daarbij helpen. Dat je het zegt als je iets spannend vindt. Zo kunnen we samen naar oplossingen zoeken die voor iedereen prettig zijn. En oefenen met loslaten en vertrouwen. Misschien ziet een cliënt er iets onverzorgder uit als hij zichzelf aankleedt. Of doet een familielid het anders dan jij het zou doen. Maar het is fijn als we de zorg kunnen delen.’ 

Voor het VKI-project ‘Niet in mijn dienst’ verzamelen we allerlei ervaringen. Laat jij ook weten welke dilemma’s je tegenkomt? Daar leren we van. Je bent welkom op onze theatershow op 13 oktober of meld je aan voor een workshop voor zorgverleners of leidinggevenden.